Drone và sUAS đang thay đổi cách kiểm định cầu thép

Kiểm định cầu thép vốn là công việc tốn thời gian, phụ thuộc nhiều vào điều kiện tiếp cận và luôn có bài toán an toàn lao động. Vì thế, việc FHWA tiếp tục thúc đẩy các dự án dùng sUAS và drone cho kiểm định hạ tầng là tín hiệu rất đáng quan tâm với các doanh nghiệp kiểm định và tư vấn kỹ thuật tại Việt Nam.

Dữ liệu đang đi trước quy trình

Theo trang nghiên cứu của FHWA cập nhật 30/9/2025, dự án đánh giá việc sử dụng small Unmanned Aircraft Systems cho kiểm định cầu thép đã xác định các loại thiết bị và quy trình có thể thu thập dữ liệu điều kiện với độ phân giải cao, đồng thời có khả năng di chuyển quanh các bộ phận phức tạp như dầm, giằng và kết cấu giàn.

Điểm đáng chú ý là nghiên cứu này không quảng bá drone theo kiểu “trình diễn công nghệ”, mà tập trung vào chất lượng dữ liệu đủ để phục vụ đánh giá điều kiện kết cấu một cách hoàn chỉnh. Nói cách khác, vấn đề cốt lõi không còn là “có bay được hay không” mà là “dữ liệu thu được có đủ để phục vụ kết luận kỹ thuật hay không”.

FHWA cũng đang đẩy mạnh tài trợ cho đổi mới kiểm định

Trong thông báo ngày 1/11/2024, FHWA cho biết chương trình Accelerated Innovation Deployment đã tài trợ 7,6 triệu USD cho 9 dự án đổi mới. Riêng MassDOT nhận 1 triệu USD để phát triển và mở rộng giải pháp UAS nhằm chuyển dữ liệu thành thông tin có thể hành động cho quản lý và vận hành hạ tầng đường bộ.

Thông điệp ở đây rất rõ: drone không chỉ để chụp ảnh đẹp hay khảo sát sơ bộ. Cơ quan quản lý đang muốn biến nó thành công cụ tạo dữ liệu có cấu trúc, phục vụ ra quyết định kỹ thuật và ưu tiên ngân sách bảo trì.

Tác động với ngành kiểm định chất lượng công trình

Với cầu thép, cầu bê tông và nhiều tài sản giao thông, drone có thể giảm đáng kể thời gian tiếp cận các vùng khó quan sát, hạn chế nhu cầu cắt giao thông hoặc dựng hệ tiếp cận tạm. Nhưng lợi ích lớn hơn nằm ở việc dữ liệu ảnh, video, point cloud và nhật ký bay có thể tạo thành hồ sơ số phục vụ so sánh theo chu kỳ.

Điều đó mở ra cơ hội mới cho đơn vị kiểm định: không chỉ cung cấp báo cáo tại một thời điểm, mà cung cấp cả dịch vụ theo dõi diễn biến hư hỏng theo thời gian. Khi kết hợp với dữ liệu quan trắc hoặc digital twin, giá trị của kiểm định sẽ tăng lên nhiều lần.

Tuy nhiên, drone không tự thay thế kỹ sư

Drone chỉ thật sự hữu ích khi doanh nghiệp giải được ba việc: quy trình bay an toàn và hợp pháp, quy trình chuẩn hóa dữ liệu, và quy trình diễn giải dữ liệu thành kết luận kiểm định. Nếu thiếu một trong ba, doanh nghiệp chỉ sở hữu thêm một thiết bị hình ảnh chứ chưa sở hữu năng lực kiểm định mới.

Điều các đơn vị nên chuẩn bị

• Chuẩn hóa checklist kiểm định để xác định phần việc nào drone làm tốt hơn người.
• Liên kết dữ liệu ảnh từ drone với báo cáo khuyết tật, bản vẽ và nhật ký sửa chữa.
• Đào tạo đội ngũ kỹ sư biết đánh giá dữ liệu hình ảnh theo tiêu chí kết cấu, không chỉ theo góc chụp.
• Xây mô hình dịch vụ “kiểm định định kỳ + dữ liệu số” thay vì chỉ một lần khảo sát.

Trong vài năm tới, drone sẽ không loại bỏ vai trò kiểm định truyền thống, nhưng chắc chắn sẽ buộc doanh nghiệp kiểm định phải thay đổi cách tổ chức dữ liệu và cách cung cấp dịch vụ.

Nguồn tham khảo

• FHWA, Evaluating the Use of Small Unmanned Aircraft Systems for Inspection of In-Service Steel Bridges (cập nhật 30/9/2025): https://highways.dot.gov/federal-lands/innovation-research/suas_inspection
• FHWA, $7.6 Million in Grants to Accelerate Innovation in Highway Projects (1/11/2024): https://highways.dot.gov/newsroom/biden-harris-administration-announces-7-million-grants-accelerate-innovation